هدف هر نظام آموزشی ارتقاء پادگیری است. بنابراین، قبل از اینکه هر گونه محتوای آموزشی تولید شده باشد اساتید باید به اصول یادگیری و چگونگی یادگیری دانشجویان آگاه باشند. این مورد به ویژه برای یادگیری الکترونیکی صدق می کند، جایی که استاد و دانشجو با یکدیگر تماس حضوری ندارند، محتوای یادگیری الکترونیکی موثر و کارآمد باید بر مبنای نظریه های متقن یادگیری تولید شود. باید بدانیم که رسانه ای که از طریق آن آموزش ارائه می شود عامل تعیین کننده ی کیفیت یادگیری نیست بلکه طراحی دوره است که اثربخشی یادگیری را تعیین می کند.
برای یک طراحی آموزشی موثر باید به موارد زیر توجه داشت:
اولین مورد آماده سازی یادگیرندگان است که از اهمیت زیادی برخوردار است.
برای اینکه بادگیرندگان برای جزئیات درس آماده شوند، باید فعالیتهای پیش از یادگیری متنوعی تدارک دیده شود تا در یادگیرنده ایجاد انگیزه کند و او را برای یادگیری الکترونیکی آماده کند. باید دلیل منطقی فراهم شود تا یادگیرندگان از اهمیت و مفید بودن درس الکترونیکی مطلع شوند. برای کمک به پادگیری جزئیات درس و به منظور نشان دادن ساختار شناختی موجود، ترکیب و پکپارچگی جزئیات درس الکترونیکی، و فعالسازی ساختارهای موجود فراگیرشدگان فراهم شود. چنانچه نقشهی مفهومی درس از قبل فراهم شود و در اختیار دانشجویان گذاشته شود، با نمای کامل از محتوای پادگیری اشنا میشوند.
بادگیرندگان باید از پیامدها و نتایج یادگیری درس مطلع شده باشند به گونهای که بدانند چه انتظارات و توقعاتی از آنان میرود و بتوانند پیشبینی کنند چه موقع به نتایج نهایی درس رسیدهاند. پیش سازمان دهندهای باید آماده شده باشد تا ساختاری را برای سازمان دادن جزئیات درس الکترونیکی ایجاد کند یا میان آنچه بادگیرندگان از قبل میدانند و آنچه را که در حال حاضر یاد میگیرند. ارتباط برقرار کند.
یکی از دیگر از مواردی که باید به آن توجه داشت، فعالیتهای یادگیری فراگیران است.
برای این منظور باید فعالیتهای متنوعی برای آنان لحاظ شوند تا به یادگیری موثر برسند و نیازهای فردی آنان برآورده شود. فعالیتهایی از قبیل خواندن یک مطلب، گوش دادن یک فایل صوتی، مشاهده یک محتوای ویدیویی، جستجو در منابع اطلاعاتی، نوشتن در مجله و حل تکالیف و ….
این فعالیتها باید با بازخورد همراه باشند تا دانشجویان بدانند هم بر تکالیف و فعالیتهای آنان نظارت میشود و هم با گرفتن بازخورد مناسب از استاد خود به یادگیری بهتر رسیده و نقاط ضعف خود را شناسایی کرده و بر تقویت نقاط قوت خود میافزاید.
نکته مهم دیگر، تعامل یادگیرنده است که دارای ابعاد متنوعی است. یکی از ابعاد تعامل، تعامل دانشجو با محتوای آموزشی است. منظور، واسطهای که برای دریافت اطلاعات از سمت دانشجو در نظر گرفته میشود به نحوی باشد که آن اطلاعات به راحتی به منبع حسی دانشجو و از آنجا به حافظه وی منتقل شود. برای این منظور، مثلا سیستم مدیریت یادگیری(LMS) در هر دانشگاه (مانند سامانه نوید در دانشگاههای علوم پزشکی کشور، و نیز محتواهای مناسب و استاندارد یادگیری که از سمت اساتید برای دانشجویان تدوین میشوند، میتوانند در این بعد قرار بگیرند.
از ابعاد دیگر تعامل میتوان به تعامل دانشجویان با یکدیگر، تعامل دانشجویان با اساتید هم اشاره کرد.
مساله مهم دیگر در طراحی آموزش الکترونیکی، مساله انتقال یادگیری است. انتقال یادگیری به مفهوم، استفاده از دانش آموخته شده در سایر موقعیتها اشاره دارد. یعنی فرصتی فراهم شود که دانشجویان از مطالب آموخته شده در دوره آموزش الکترونیکی در موقعیتهای دیگر هم استفاده کنند و به این ترتیب انتقال یادگیری در آنها اتفاق بیفتد. مثلا اساتید میتوانند از تکالیف و مسائل دنیای واقعی به عنوان تکلیف به دانشجویان ارائه کنند، آنها را برای یادگیری بیشتر در موقعیت کارآموزی در بخشهای دیگر قرار دهند و …
